Home
Index
Updates 2ev
Updates 1ev
Pianostudio/Lessen
Peter van Korlaar
Pianoinstituut
10e F.Liszt Concours
Franz Liszt Concours
Lisztjubconcert 2011
Franz Liszt Kring
Liszt in Zaltbommel
Liszt aan de Waal
Componisten
Concerten-recensies
Symfonisch Concert
Orgelconcerten
Philh Zuid-Nederland
Het Brabants Orkest
2012-03-03
2012-02-09 en 11
2012-01-19
2012-01-14
Solorecitals
Korenconcerten
Brab Dagblad 2015
Brab. Dagblad 2014
Brab. Dagblad 2013
Brab.  Dagblad 2012
CD besprekingen
14e KbdP Den Bosch 1
13e KbdP Den Bosch
Guldenberg Klassiek
12e KbdP Den Bosch
Vught Klassiek 2017
Vught Klassiek 2016
Vught Klassiek 2015
Vught Klassiek 2014
11e KbdP Den Bosch
10e KbdP Den Bosch
9e KbdP Den Bosch
8e KbdP Finale 2011
7e KbdP Finale 2010
7e KbdP Olga Kozlova
5e KbdP 2008
Huisconcerten
Gastenboek
Links
Sitemap

Gazina Zhubanova:

Een fascinerend Pianoconcert,

in een Kazachstaanse jas....

 

Nr. 2012-02-09/11 (9 en 11 februari 2012)

 

Gehoord:

Het Brabants Orkest op donderdagavond 9 februari (Den Bosch) en

zaterdagavond 11 februari 2012 (Eindhoven)

in de serie afscheidsconcerten van Dirigent Alan Buribayev

Programma:

1. Gaziza Zhubanova: Pianoconcert (1984) 

2. Dmitri Sjostakovitsj: Symfonie nr. 5 op. 47 (1937)

Pianosolist: Finghin Collins (Ierland 1977)

 

Door: Peter van Korlaar

 

Nederlandse première

Het gebeurt niet vaak dat je in het huidige concertbedrijf nog de kans krijgt een volslagen onbekend pianoconcert live te kunnen horen. Ik was dan ook zeer nieuwsgierig naar de aangekondigde uitvoering van het Pianoconcert van Gaziza Zhubanova, de oud-tante van de vertrekkende dirigent Alan Buribayev, en ik liet me de kans dan ook niet ontgaan om zowel het concert in Den Bosch, als ook in Eindhoven te gaan beluisteren. Ik werd niet teleurgesteld in mijn verwachtingen, het pianoconcert smaakt naar meer, ik had het nog wel een derde keer willen horen….

Ik schreef de onderstaande beschouwing dan ook na twee maal luisteren,

en zonder een noot echt op papier te hebben gezien, alleen in de verte op de lessenaars van de musici.

 

Het 1e deel van het concert (moderato) opent meteen met een pregnante solo van de pianist, op mijn gehoor afgaande zou ik zeggen dat het concert in de toonsoort g-mineur staat. Ik kreeg even een associatie met de inleidende pianosolo in het 2e concert van Saint-Saëns, eveneens in g-mineur. Het orkest beantwoordt even later de ingezette pianosolo. Wat meteen opvalt is dat het (1e) thema een mooie larmoyante melodie is met onmiskenbaar ‘volkse’ wortels uit Kazachstan, het thuisland van Alan Buribayev en zijn oud-tante Gaziza Zhubanova.

De begeleidende transparante strijkpassages worden vaak in unisono bewegingen uitgevoerd. Er is veel ruimte voor uitgebreide pianosoli, ze zijn lastig, met volop stevige martelato-effecten, maar ook virtuoos en fraai om naar te luisteren.  De pianist moet flink wat techniek in huis hebben en waarschijnlijk is het een moeilijk concert om uit het hoofd te leren; Finghin Collins speelde zijn partij dan ook niet uit het hoofd, maar van blad. Hetgeen niet verhinderde dat hij een voortreffelijke partij piano speelde. De stijl in het concert is een mix van alles wat we uit de 20e eeuw gewend zijn, er komen vleugjes Prokoffieff, Bàrtók, Sjostakovitsj en Katchaturian voorbij. Duidelijk is wel dat de volkse muziek uit Kazachstan in ruime mate verweven is in de notentextuur. Er zijn mooie dialogen tussen bijvoorbeeld harp en cello (met pizzicati), en er is een mooie solo voor althobo.  Maar er is ook ruim baan voor een kolossale en dankbare slagwerkbezetting zoals, klokkenspel, marimba, pauken, grote trom, bongo’s, bekkens, guiro, maracas en woodblock. Naar het einde toe ontspint zich een opzwepende hamerende ritmiek, en dan is daar, tamelijk abrupt, het einde van het 1e deel in een stralend Bes-majeur.

 

Het 2e deel - Adagio  (in een ABA-vorm) begint geheimzinnig met mysterieuze klanken in een dialoog tussen slagwerk (pauken, bongo’s en maracas) versus de piano. Er zijn mooie blazerspartijen (althobo, hobo, klarinet) Plotseling hamerende akkoorden in de piano met flinke slagwerkinterrupties, waarna naar het einde van dit 2e deel, weer een verstilde pianopartij wordt gespeeld begeleid door flinterdunne bewegingen in de strijkers. Voorzover ik het na twee maal horen kon beoordelen leverde deze componiste met dit pianoconcert een uitstekend werk; mooi vormgegeven, en mooie transparante orkestraties.  

 

Het 3e deel (Maestoso: Allegro non troppo) is een soort Rondo-achtig Scherzando. Een vrolijk thema in de piano, weer in g-mineur, met veel grillige stuwende ritmische figuren in de strijkers, met mooie slagwerkpartijen, die geënt zijn op de virtuoze ‘dombramuziek’, muziek van de Kazachstaanse langhalsluit. Na een aantal modulaties is er een vrolijk en flamboyant slot. De pianist had een dankbare kluif aan deze muziek, die in Alan Buribayef een warm pleitbezorger vond. Het orkest begeleidde, zeker in Eindhoven, voorbeeldig! Finghin Collins speelde in Den Bosch nog een mooie Nocturne van Chopin als toegift en in Eindhoven werden we verrast met een uiterst subtiel gespeelde ‘Träumerei’ van Robert Schumann. Jammer dat de vleugel in Den Bosch erg ontstemd was! De invloed van de droge lucht daar, of toch een vergeten stembeurtje vooraf….? Eens te meer werd wel duidelijk dat je voor dit soort grote symfonische bezettingen in Eindhoven moet zijn, ik hoorde daar tientallen details die me in Den Bosch totaal ontgingen. Laten we hopen dat men in Den Bosch, in zijn streven naar een nieuw theater, toch vooral eens meeneemt dat een nieuwe theaterzaal ook voor symfonische muziek geschikt moet zijn….! Het publiek reageerde (voorzover ik dat kon bekijken) enthousiast, zowel in Den Bosch als in Eindhoven.

 

De Kleine Generaal....

Houdt dit (voor Nederland nieuwe) pianoconcert stand in het repertoire. Dat is maar hoe je het wilt bekijken. Als representant voor het moderne 20e eeuws idioom uit Kazachstan, zou het zeker kunnen. De componiste Gaziza Zhubanova kennen wij hier in West-Europa niet, maar dat ligt meer aan ons. We weten nu eenmaal bar weinig van het huidige (muziek) leven in de voormalige Sovjetstaten. Het zal zeker niet aan haar kwaliteiten als componist liggen. Ook van de gevestigde Russische -  en Europese componisten kan ik zo nog wel een handvol pianoconcerten uit de mouw schudden die je nauwelijks of nooit meer in het huidige concertbedrijf. Wie kent bijvoorbeeld (nog) het 1e en het 2e pianoconcert van Bàrtók, het 1e, het 4e en 5e pianoconcert van Prokoffieff, het pianoconcert van Katchaturian, het 1e en het 4e pianoconcert van Rachmaninoff, het 2e pianoconcert van Sjostakovitsj?

Het is veel meer een kwestie van durven programmeren in de juiste context, op het juiste moment en op de juiste plaats!  Dit afscheidsconcert van Alan Buribayev was nu een prima aanleiding. En ik kan me voorstellen dat als de Maestro (die ik voor me zelf al stiekem als ‘De Kleine Generaal’ heb bestempeld) ooit nog eens wordt uitgenodigd voor een serie gastconcerten, hij een pianist(e) meebrengt uit zijn geboorteland, Kazachstan, om dit intrigerende concert nog eens op het podium neer  te zetten. Mij (en een aantal vrienden) heeft hij dan in ieder geval weer als toehoorders!  

 

 

Stichting Pianoinstituut | pianoinstituut@planet.nl

UA-37785092-1