Home
Index
Updates 2ev
Updates 1ev
Pianostudio/Lessen
Peter van Korlaar
Pianoinstituut
10e F.Liszt Concours
Franz Liszt Concours
Lisztjubconcert 2011
Franz Liszt Kring
Liszt in Zaltbommel
Liszt aan de Waal
Componisten
Brahms-Hamburg
Brahmshaus-Heide
Brahms & mehr...
Brahms Baden-Baden
Brahms-Pörtschach
Edvard Grieg
Fotoalbum 1 - Liszt
Gustav Mahler-1
Gustav Mahler-2
Gustav Mahler-3
Schumann
Foto's R. Schumann
Foto's Cl. Schumann
Concerten-recensies
CD besprekingen
14e KbdP Den Bosch 1
13e KbdP Den Bosch
Guldenberg Klassiek
12e KbdP Den Bosch
Vught Klassiek 2017
Vught Klassiek 2016
Vught Klassiek 2015
Vught Klassiek 2014
11e KbdP Den Bosch
10e KbdP Den Bosch
9e KbdP Den Bosch
8e KbdP Finale 2011
7e KbdP Finale 2010
7e KbdP Olga Kozlova
5e KbdP 2008
Huisconcerten
Gastenboek
Links
Sitemap

Gustav Mahler

(7 juli 1860 -18 mei 1911)

 

Jeugdjaren in Kalischte & Iglau (Jihlava - Tsjechië)

 

door: Peter van Korlaar

 

   

Geboortehuis van Gustav Mahler in Kalischte (Bohemen)

(foto: juli 2007)

 

Een gedenkplaat met de afbeelding van Mahler

op de lange gevel van het geboortehuis

 

Gustav Mahler wordt op 7 juli 1860 geboren in het Boheemse dorpje Kalischte (vlakbij de grens met Moravië) als zoon van Bernhard en Marie Mahler - Herrmann. Op zijn geboortehuis prijkt bovenstaande gedenksteen. In 2007 wordt het huis nog  'Pension Mahler' genoemd; er was toen nog  een slijterij in gevestigd, net als in 1860 toen zijn vader Bernhard Mahler er een jeneverstokerij, drankenhandel en een herberg exploiteerde. In 1996 al zou de gemeente Kalischte het pand hebben verworven, en aansluitend zou het gerenoveerd zijn. In het jaar 2007 was het, uit eigen waarneming, nog niet openbaar toegankelijk. Hedentendage zou het een muziekcentrum zijn met een ingebouwde concertzaal.¹ ²

In 1860 was Kalischte een klein dorp met nauwelijks 500 inwoners, die allen de Tjechische nationaliteit hadden. Slechts één familie bezat de Duitse nationaliteit, de Joodse familie Mahler. 

Al in Mahler's geboortejaar 1860 wordt Kalischte te klein voor Bernhard Mahler.  Hij verhuist op 22-10-1860 met zijn gezin naar Iglau (Jihlava) en hij betrekt daar al snel een woning aan de Pirnitzergasse nr. 265 (nu: Znojemská 4) Ook in Iglau zal vader Mahler zich bezighouden met een drankenhandel annex jeneverstokerij.

 

   

Iglau - Znojemská 4,

met uithangbord Café Mahler

 

De familie Mahler woonde op de bovenverdieping van het huidige Café Mahler.

Daar is nu een grote (blijvende) expositie ingericht.(blik naar het zuiden)

 

 

   

   

Kalischte, gezicht naar het dorp met R. de gevel van het geboortehuis van Mahler

 

Rechtsom is de ingang naar het pension

 

De kerk van Kalischte

 

       

Znojemská 4, naar het stadscentrum gezien

 

Gedenkplaat op het woonhuis in Iglau

 

De ingang van Znojemská 4

 

Zijn eerste muzikale indrukken verwierf de jonge Gustav Mahler in Iglau. Volgens de overlevering ontdekte hij een gammele piano op de zolder in het huis van zijn grootvader van moeders kant, Abraham Herrmann. Een andere legende verhaalt van het feit dat de jongen het mannenkoor in de synagoge van Iglau het zwijgen oplegde, omdat hij het niet mooi vond. Als vijfjarig jochie speelde hij op de trekharmonica om de Iglauer marktkoopvrouwen te plezieren.Veel indrukken kreeg hij zeker van de militaire marsmuziek, de militaire trompetsignalen etc. die dagelijks door het garnizoen werden geproduceerd. Iglau bezat in het midden van de 19e eeuw een reusachtig marktplein (anno 2002, deels ontsierd door een lelijk winkelcomplex) waar vrijwel dagelijks door het garnizoen werd geoefend. Bernhard Mahler, had al vroeg in de gaten dat de jonge Gustav over een buitengewone muzikale aanleg beschikte en kocht een piano voor het gezin. Aanvankelijk kreeg de jongen muziekles van leden van de Iglauer Stadtkapelle, die ook klant waren van vader's café. De eerste echte muziekleraar van de vierjarige jongen was de contrabassist Jacub Sladký. De volgende leraar was de dirigent van de Stadtkapelle Franz Viktorin. Later kreeg hij echt pianoles van Jan Broz. Zijn eerste openbare concert gaf hij samen met leerlingen van Broz op 13-10-1870 in het Stadttheater van Iglau.

 

 

 

 

 

 

   

   

Bernhard Mahler, de vader van Gustav

 

Maria Herrmann, zijn moeder

 

Justine Mahler, zijn lievelingszuster

 

In de literatuur wordt zijn vader Bernhard afgeschilderd als een doelbewuste, eerzuchtige, praktisch ingestelde man, maar ook grofgetaald, onbeheerst en soms gewelddadig. Dat bewijzen ook de talrijke aantekeningen van het gerecht, die gaan over geldboetes die de man zouden zijn opgelegd voor allerlei vergrijpen zoals scheldpartijen, belediging van het gezag, ongeoorloofde verkopen, gelegenheid geven tot het bedrijven van prostitutie enz. Aan de andere kant staat zijn moeder Marie, 10 jaar jonger dan haar man; een fijnbesnaarde, gevoelige en ontwikkelde vrouw met een aangeboren hartafwijking. 

Er waren talrijke aanvaringen en schermutselingen tussen Bernhard en Maria. Mahler had daar later hele slechte herinneringen aan, hij herinnerde zich dat hij vaak het huis uitliep als het weer eens bonje was tussen het echtpaar Mahler.

Tussen de jaren 1858 en 1879 brengt zij 14 kinderen ter wereld, waarvan er 8 (toevallig allemaal jongens) al weer vroeg gestorven zijn. Het 9e kind stierf, weliswaar volwassen, maar nog tijdens haar leven.

Al heel vroeg stierf Isidor (22-03-1858 / 1859 (Kalischte). De overige 7 jongens werden geboren in Iglau en overleden ook daar:

Ernst (1862 / 1874); Karl (1864 / 1865); Rudolf (1865 / 1866); Arnold (1869 / 1871); Friedrich (1871 / 1871); Alfred (1872 / 1873)

Konrad (1879 / 1881)

Broers en zussen van Gustav die ook geboren werden in Iglau, maar wel de volwassen leeftijd bereikten:

Leopoldine (1863 / 1889 in Wenen); Alois (1867 / 1920 in Chicago); Justine, zijn liefste zus, verzorgde zijn huishouden in Hamburg en Wenen (1868 / 1902 in Wenen); Otto (1873 / 1895 in Wenen); Emma (1875 / 1933 in Weimar.

 

   

   

Gustav Mahler - bronzen buste

(Milan Knobloch)

 

Onderschrift bij de bronzen buste

 

Mahler en zijn zus Justine

 

Dat er in de muziek van Mahler later tal van verwijzingen naar de dood voorkomen, is dan ook niet verwonderlijk. De klein Gustav groeide er mee op. Hij heeft tenminste zes maal gezien hoe er een broertje in een kist werd uitgedragen. Al in de 1e symfonie komt een dergelijk fragment voor. In het 3e deel laat Mahler de contrabassist een solo spelen die refereert aan onze 'Vader Jacob', maar dan in mineur. In het Moravische land waar Mahler opgroeide was dit deuntje bekend als 'Bruder Martin', een begrafenisliedje.

 

Op het Gymnasium was Mahler niet gelukkig en hij presteerde er ook slecht. Reden voor vader Mahler om hem vroegtijdig van die school te halen om hem in de herfst van 1871 naar Praag te sturen, waar hij ook nog eens in de kost moest. De jonge Gustav werd echter verteerd door heimwee naar huis, was stil en zwijgzaam, maar tegelijk ook verstrooid en niet geconcentreerd op zijn schoolwerk. Hij eindigde dan ook het wintersemester als 64e van de 64 leerlingen en dankzij deze desastreuze schoolprestaties haalde zijn vader hem weer gauw terug naar Iglau. Zelf zei Mahler er later nog iets over: 'Ik bracht mijn jeugd door op het Gymnasium en ik heb er niets geleerd!'

 

Des te beter verging het hem met zijn muziekstudies. Zijn pianospel ontwikkelt zich voortreffelijk. Hij heeft al vroeg enkele pianoleerlingen.

Hij beheerst al vroeg een breed repertoire met flink wat toegankelijke pianostukken, ook klavieruitreksels van de opera's van Mozart en Verdi, en daarmee krijgt hij toegang tot deftige en aanzienlijke families. Ter gelegenheid van de dood van zijn broertjes Karl en Rudolf schrijft hij een 'Polka mit einleitendem Trauermarsch'. Naar een libretto van zijn jeugdvriend Josef Steiner schrijft hij (hij is dan 14 jaar) een opera: 'Ernst, Herzog von Schwaben'. Niets van zijn vroege jeugdwerk is echter bewaard gebleven.

 

   

   

Het oude Gymnasium van Iglau

 

Hotel Mahler, gevestigd in een oud Benedictijner klooster

 

Grand Hotel Iglau

 

   

   

Het centrale marktplein van Iglau met een

(ontsierend) warenhuis uit de jaren '70

(Masaryvkovo námestí)
 

Gezicht naar het zuiden, met halverwege aan de R-kant:

Znojemska 4 (woonhuis van de fam. Mahler)

 

De St. Ignatiuskerk van Iglau

 

  •  ² Er zijn 10 tot 12 dorpen in Tsjechië die de naam van Kalischte dragen. Het dorp Kalischte waar Mahler werd geboren,  ligt 9 km ten NW van Humpolec, dat op zijn beurt weer ca. 22 km ten  NW  ligt van de stad Jihlava (Iglau)

 


 

Links 

Bronnen

  • 'Der Junge Gustav Mahler und Iglau' (Ph. Dr. Zdenek Jaros - 1994)
  • Gustav Mahler - Een leven in crisis  (Stuart Feder -  De Bezige Bij - 2005)
  • Alle teksten en foto's: © Peter van Korlaar
  • Foto's: 11 & 12 juli 2007.
  • 1e publicatie van deze webpagina: 21-08-2014
  • © Peter van Korlaar for Stichting Pianoinstituut voor de Bommelerwaard / Kerkdriel / Netherlands

 

Stichting Pianoinstituut | pianoinstituut@planet.nl

UA-37785092-1