Home
Index
Updates 2ev
Updates 1ev
Pianostudio/Lessen
Peter van Korlaar
Pianoinstituut
10e F.Liszt Concours
Franz Liszt Concours
Lisztjubconcert 2011
Franz Liszt Kring
Liszt in Zaltbommel
Liszt aan de Waal
Componisten
Brahms-Hamburg
Brahmshaus-Heide
Brahms & mehr...
Brahms Baden-Baden
Brahms-Pörtschach
Edvard Grieg
Fotoalbum 1 - Liszt
Gustav Mahler-1
Gustav Mahler-2
Gustav Mahler-3
Schumann
Foto's R. Schumann
Foto's Cl. Schumann
Concerten-recensies
CD besprekingen
14e KbdP Den Bosch 1
13e KbdP Den Bosch
Guldenberg Klassiek
12e KbdP Den Bosch
Vught Klassiek 2017
Vught Klassiek 2016
Vught Klassiek 2015
Vught Klassiek 2014
11e KbdP Den Bosch
10e KbdP Den Bosch
9e KbdP Den Bosch
8e KbdP Finale 2011
7e KbdP Finale 2010
7e KbdP Olga Kozlova
5e KbdP 2008
Huisconcerten
Gastenboek
Links
Sitemap

Gustav Mahler in Klagenfurt - Maiernigg am Wörthersee

Karinthië / Kärnten / Austria / Oostenrijk

(1900 - 1907)

 

door: Peter van Korlaar

 

   

De Wörthersee met rechts aan de overkant

de villa van Gustav Mahler

 

Villa van Mahler aan de Wörthersee

(foto's in 2011 genomen aan de noordzijde van het meer)

 

Na het verlaten van het  'Komponierhäuschen' in Steinbach am Attersee in 1896, vanwege een ruzie met de nieuwe pachter van het Gasthof aldaar, stond Mahler voor een dilemma. Hij wilde in de zomers absoluut in alle rust kunnen componeren, en zocht daarom een nieuw onderkomen die hem dat kon bieden. Vakantieonderkomens in Tirol en Aussee bleken niet te voldoen. In 1897 wordt hij benoemd tot directeur van de Weense Staatsopera, in die tijd een zeer prestigieuze en begeerlijke baan. Mahler ambieerde deze functie zeer zeker, maar het nadelige effect was onmiskenbaar dat hij nu helemaal geen tijd meer had om te componeren. Een citaat uit een brief van Mahler aan Hermann Behn: 'Ich habe nicht eine Sekunde Zeit zum Schreiben! ....meine Stellung absorbiert mich ganz und nimmt mich mit Haut und Haaren in Beschlag'.....

 

   

Mahler's villa in detailopname

 

Villa Mahler  gezien vanaf de achterkant.

De villa zelf was anno  2011 in privébezit, en niet toegankelijk.

 

Daarom worden in de zomer van 1899 zijn zuster Justine en de vriendin Natalie Bauer-Lechner opnieuw op pad gestuurd, om in de omgeving van Klagenfurt, iets te zoeken aan de Wörthersee. Ze leren via de beroemde operazangeres Anna von Mildenburg een amateur-architekt kennen, Alfred Theuer. Theuer bezit zelf een villa aan de Wörthersee, en denkt dat alleen nieuwbouw aan Mahler's eisen kan voldoen. Mahler was het er al snel mee eens, en al spoedig werd een stuk bouwgrond aan de oever van de Wörthersee aangekocht, en gelijktijdig werd een klein stukje grond gepacht ver boven de villa, midden in het bos, voor het  'Komponierhäuschen'. Al in de herfst van 1899 wordt de koopovereenkomst getekend. In de daaropvolgende zomer werd eerst het componeerhuisje gereed gemaakt en al vrij snel kwam Mahler naar Maiernigg om er in alle rust de 4e symfonie af te kunnen maken. Zijn zus Justine was zeer enthousiast: '....Ich bin seit fünf Tagen in Maiernigg. Ich fühle mich sehr wohl hier, das Häuschen im Wald für G(ustav) ist wie aus dem Märchen, wie wenn man es hingezaubert hätte, und der Bau der Villa verspricht ausserordentlich schön zu werden'....

 

   

Het 'Komponierhäuschen' wordt tegenwoordig goed aangegeven,

nog 540m. te gaan over een flink stijgend bospad

 

Het 'Komponierhäuschen' schemert tussen de bomen

 

In de zomer van 1901 was ook Villa Mahler gereed, en kon Mahler er drie maanden doorbrengen. Zowel de afgelegen - maar ook de prachtige ligging in een vrijwel ongerepte natuur werkten zeer produktief op zijn vermogen om te kunnen componeren. In november 1901 ontmoet hij (42 jaar) de beeldschone Alma Maria Schindler (20), dochter van een Weense kunstenaar, en op 9 maart 1902 trouwt hij met haar in Wenen. Hun dochter Maria Anna wordt al spoedig geboren op 3 november van dat jaar. Zijn zus Justine Mahler stapt één dag later in het huwelijksbootje met de violist Arnold Rosé.

 

Ook Alma Mahler neemt spoedig haar intrek in de villa aan de Wörthersee en zal later ook getuigen over de gunstige uitwerking die de absolute (zelf verkozen) isolatie op Gustav Mahler's productiviteit had. Hij componeerde van 's-morgens 7 uur tot 13.00 uur in de middag, soms nog wel langer. Van de villa liep een bospad naar de veel hoger in het bos gelegen componeerhut. De kokkin moest 's-morgens zijn ontbijt op het stoepje voor de deur zetten, en mocht hem vooral niet storen! Via een ander pad moest zij dan weer afdalen naar de villa, toch al gauw 45 minuten v.v. daar hij absoluut niemand wilde zien. Via een 'schlüpfrigen Kletterweg' zo formuleerde Alma het eens, via een 'vochtig en glad opklimmend bospad'.

 

   

Het  'Komponierhäuschen' van Mahler, de toegangsdeur staat open

 

In het huisje zit 's-zomers een portier die op verzoek

muziek van Mahler laat horen

 

Het huisje zelf bestond uit niets anders dan een grote ommuurde kamer, met drie vensters en een toegangsdeur. In het huisje stond (wederom) een vleugel en op de boekenplanken aan de wand stonden de complete werken van Goethe en Kant. En bovendien stonden er partituren, maar alleen muziek van J.S. Bach...

In 2011, toen mijn vrouw en ik het huisje bezochten stonden er tafels met herinneringen aan Mahler, een bronzen buste, en een afschrift van zijn overlijdensakte. De portier, draait, op verzoek, een deel uit een symfonie of een lied van Mahler (en raakt dan hevig geëmotioneerd...) Aan de buitenkant van het huisje zijn enkele speakers bevestigd, zodat de bezoeker ook in het bos kan genieten van de muziek van Mahler.

 

 

   

   

De auteur voor het huisje gezeten

 

Het interieur van het  'Komponierhäuschen'

 

De akte van overlijden op 18 mei 1911

 

Mahler zelf noemde het huisje in het bos das 'Study auf dem Kogel', maar hij genoot ook van het uitzicht dat hij had vanaf het balcon van zijn villa over de Wörthersee. 'Es ist zu schön, man vergönnt es sich nicht', zo sprak hij eens. Hij hield zich ook graag in het meer op, als zwemmer en roeiende in een boot. 'Hij was een geoefend zwemmer, die gewoonlijk met een machtige snoekduik in het water sprong, om vervolgens een heel eind onder water te zwemmen, om dan een heel eind verderop weer boven te komen om zich behaaglijk als een zeehond uit te schudden', zo herinnerde zich Alfred Roller, de toneelbouwer van de Weense Staatsopera.

 

De 2e dochter van Alma en Gustav, Anna Justine, wordt in 1904 geboren.

Aan het geluk kwam op 5 juli 1907 abrupt een einde toen het oudste dochtertje, Maria Anna, bijgenaamd 'Putzi' plotseling overleed aan een mengeling van roodvonk en difterie. Het diepbedroefde gezin vluchtte weg van Maiernigg naar Zuid-Tirol. Daar zou in het dorpje Toblach (nu het Italiaanse Dobbiaco) de 3e - en tevens laatste componistenhut worden gebouwd. De villa in Maiernigg werd in 1908 verkocht.

 

In Maiernigg componeerde Mahler (onder een gelukkig gesternte) de 5e-, 6e, 7e- en 8e symfonie en een aantal liederen, waaronder de cyclus 'Kindertotenlieder', die hij overigens al in 1905, dus twee jaar voor de dood van 'Putzi' had gecomponeerd.

Het  'Komponierhäuschen' is toegankelijk tegen een geringe vergoeding vanaf 1 mei t/m 31 oktober. Het huisje wordt beheerd door de Kulturabteilung van de stad Klagenfurt.

 


Bronnen:

  • Gustav Mahler in Klagenfurt (Erich Wolfgang Partsch - Kulturabteilung der Landeshauptstadt Klagenfurt)
  • Mahler (Wolfgang Schreiber - Uitg. Contact Amsterdam - 1991)
  • Stuart Feder: Gustav Mahler - Een leven in crisis  (De Bezige Bij - 2005)

Links:

 

  • Alle teksten en foto's: © Peter van Korlaar
  • Foto's: zomer 2011 / 1e publicatie van deze webpagina: 25-08-2014
  • © Peter van Korlaar for Stichting Pianoinstituut voor de Bommelerwaard / Kerkdriel / Netherlands

 

Stichting Pianoinstituut | pianoinstituut@planet.nl

UA-37785092-1